Buổi sáng hôm đó con tôi mặc áo đồng phục đội thi, ôm chặt thùng robot, mắt sáng lên nhưng đôi tay run run. Lúc đó tôi tự hỏi: Mình có đang làm đúng không? Con còn nhỏ quá, liệu đây có phải áp lực quá lớn?
Giờ nhìn lại, tôi biết câu trả lời: Đó là một trong những quyết định đúng đắn nhất tôi từng làm cho con. Nhưng tôi cũng thừa nhận thẳng thắn có rất nhiều điều tôi ước mình biết trước, để hành trình đó bớt lo lắng hơn và ý nghĩa hơn cho cả hai mẹ con.
Bài viết này không phải là bảng hướng dẫn kỹ thuật. Đây là những gì tôi, một phụ huynh kiêm CEO của đơn vị đại diện chính thức Enjoy AI tại Việt Nam, thực sự trải qua và muốn chia sẻ với những ai đang đứng trước cùng quyết định đó.
1. Thi Robot Quốc Tế Không Phải Chỉ Dành Cho “Thần Đồng”
Sai lầm lớn nhất của tôi lúc đầu là nghĩ rằng thi robot quốc tế chỉ dành cho những đứa trẻ đặc biệt giỏi những em học trường chuyên, đã lập trình từ năm 4 tuổi, hoặc có bố mẹ là kỹ sư công nghệ. Tôi gần như muốn hoãn lại một năm cho con “chắc chắn hơn”.
Thực tế hoàn toàn khác. Tại Enjoy AI – cuộc thi robot quốc tế mà con tôi tham dự – có bảng thi dành riêng cho trẻ mầm non 5–6 tuổi. Thiết bị, nội dung thi, và yêu cầu kỹ năng đều được thiết kế tỉ mỉ phù hợp với từng nhóm độ tuổi.
Con tôi lúc 7 tuổi hoàn toàn có thể tham gia bảng Lower Elementary School mà không cần bất kỳ kiến thức lập trình nào trước đó. Tất cả những gì con cần là sự tò mò, sẵn sàng học, và một người lớn kiên nhẫn đồng hành.
Thực ra, điều tôi nhận ra sau này là: trẻ nhỏ đôi khi học nhanh hơn người lớn chúng ta nghĩ. Não của trẻ 7 tuổi đang ở giai đoạn hấp thụ thông tin cực kỳ tốt. Cái trẻ thiếu không phải là năng lực – mà là cơ hội được tiếp xúc đúng cách.
2. Hành Trình Chuẩn Bị: Không Phải Lúc Nào Cũng Suôn Sẻ
Chúng tôi bắt đầu chuẩn bị khoảng 3 tháng trước ngày thi. Tuần đầu tiên là thảm họa – robot không chịu đi thẳng, con bực bội, tôi thì không biết phải giải thích thế nào. Có một buổi tối con khóc và bảo không muốn thi nữa.
Tôi đã rất gần với quyết định bỏ cuộc. Nhưng hôm sau, con tự mình ra bàn, tháo robot ra, lắp lại và chạy thử. Không ai yêu cầu. Con tự làm vì muốn hiểu tại sao robot bị lệch.
Đó là khoảnh khắc tôi hiểu: mục tiêu của việc cho con thi robot không phải là để đạt giải. Mục tiêu là để con học cách đối mặt với vấn đề và tự tìm giải pháp. Giải thưởng chỉ là thứ thêm vào.
Lịch luyện tập thực tế của chúng tôi:
- Tháng 1: Làm quen thiết bị, không đặt áp lực kết quả – chỉ cần con thấy vui
- Tháng 2: Luyện nội dung thi cụ thể, bắt đầu tính thời gian, thử các chiến thuật
- Tháng 3: Thi thử, tinh chỉnh, chuẩn bị tâm lý cho ngày thi thật
- Mỗi buổi không quá 90 phút – trẻ 7 tuổi cần nghỉ để não xử lý
3. Ngày Thi Thực Ra Không Đáng Sợ Như Bạn Nghĩ
Tôi đã chuẩn bị tinh thần cho một ngày thi căng thẳng, áp lực, đầy nước mắt. Thực tế hoàn toàn ngược lại.
Không khí tại sân thi Enjoy AI giống một ngày hội hơn là một kỳ thi. Các em chạy qua chạy lại, cười đùa, hỏi han nhau về robot. Thậm chí có những đội đối thủ sang xem robot của nhau và chia sẻ mẹo vặt.
Ngay cả khi robot của con chạy sai hướng ở lần thử đầu tiên, con chỉ cười và bảo: “Con biết vấn đề ở đâu rồi bố ơi!” Không khóc, không bỏ cuộc. Con bình tĩnh tháo ra chỉnh lại và chuẩn bị cho lần chạy tiếp theo.
Tôi đứng nhìn mà trong lòng dấy lên một cảm giác rất lạ – vừa tự hào vừa nhận ra rằng: con đã lớn hơn mình nghĩ rất nhiều. Và sân thi robot là nơi con được thể hiện điều đó.
Buổi bế mạc kéo dài đến tận 5 giờ chiều. Con tôi không được giải trong lần đầu tiên. Nhưng trên đường về, con hỏi: “Bố ơi, năm sau mình thi lại nhé?”
4. Những Điều Tôi Ước Mình Biết Trước – Danh Sách Thực Tế
- Đăng ký sớm để được giảm 10% phí và có thêm thời gian chuẩn bị – deadline ưu đãi thường là 30 ngày trước ngày thi
- Chuẩn bị đồ ăn nhẹ, nước uống đủ cho cả ngày thi – sân thi kéo dài từ 7h đến 17h30, trẻ sẽ đói và mệt nếu không được ăn đúng bữa
- Mang theo bộ phụ tùng dự phòng – dây, pin, vít… những thứ nhỏ nhất đôi khi là vấn đề lớn nhất
- Chụp ảnh kỷ niệm thật nhiều – không phải ảnh “đẹp” mà là ảnh thật: lúc con đang sửa robot, lúc con hồi hộp chờ robot chạy
- Cho con tự quyết định chiến thuật trong ngày thi – đừng đứng bên chỉ đạo từng bước, điều đó sẽ phá vỡ sự tự tin của con
- Đừng so sánh con với các đội khác trong ngày thi – mỗi em có lộ trình riêng
- Chuẩn bị tâm lý rằng có thể con sẽ không được giải lần đầu – và đó hoàn toàn bình thường
5. Điều Thực Sự Thay Đổi Sau Cuộc Thi
Ba tháng sau ngày thi, tôi nhận ra con đã thay đổi theo những cách tôi không ngờ tới.
Con bắt đầu tiếp cận bài toán khó ở trường theo cách khác – không ngồi nhìn và bỏ cuộc, mà chia nhỏ vấn đề ra và thử từng bước. Con bắt đầu thích chia sẻ cách mình giải quyết vấn đề với bạn bè. Và con bắt đầu tự mình tìm kiếm thông tin về robot trên YouTube mà không cần ai nhắc.
Những thay đổi này không đến từ một lớp học hay một quyển sách. Chúng đến từ trải nghiệm thi đấu thực tế – nơi con phải tự suy nghĩ, tự sửa lỗi, và tự đứng dậy khi thất bại.
Đó là lý do tôi tin rằng cho trẻ tham gia thi robot quốc tế từ sớm – dù chỉ một lần – là một trong những khoản đầu tư giáo dục có giá trị nhất mà phụ huynh có thể làm.
6. Enjoy AI 2026 – Cơ Hội Tiếp Theo Đang Chờ
Enjoy AI 2026 tổ chức vòng quốc gia tại 3 miền với lịch cụ thể: Miền Trung tại Đà Nẵng ngày 19/09, Miền Nam tại TP.HCM ngày 26/09, và Miền Bắc tại Hà Nội ngày 17/10/2026. Ngoài ra còn có hạng mục thi online (3D Virtual Robot ngày 14/06) và Asian Open tại Hà Nội ngày 22/08.
Nếu bạn đang phân vân có nên cho con tham gia không – câu trả lời của tôi là: Hãy thử một lần. Không cần phải thắng. Không cần phải chuẩn bị hoàn hảo. Chỉ cần bắt đầu.
Con tôi năm nay đã lên lớp cao hơn, muốn thử bảng đấu khó hơn, và quan trọng nhất – con tự đề nghị đăng ký, không phải tôi thuyết phục. Đó là dấu hiệu rõ ràng nhất rằng cuộc thi đã làm đúng điều nó cần làm: thắp lên ngọn lửa học hỏi từ bên trong.
────────────────────────────────
